ภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติ: ถ่ายทอดความศรัทธามาเป็นภาพยนตร์

232

โดย ฉัตรชัย จันทร์ศรี

ในวันเฉลิมพระชนมพรรษา 5 ธันวาคม ของทุกปี หน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน มักจัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในรูปแบบต่างๆ ซึ่งภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติ ทั้งที่ฉายในโรงภาพยนตร์และทางสถานีโทรทัศน์ ก็เป็นกิจกรรมอีกรูปแบบหนึ่งที่พบเห็นได้บ่อยครั้งในห้วงเวลาดังกล่าว ภาพยนตร์เฉลิมพระเกียรติมีลักษณะเฉพาะตัว คือ การกล่าวถึงพระมหากรุณาธิคุณ พระราชกรณียกิจ ตลอดจนแนวพระราชดำริต่างๆ ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีทั้งที่เป็นภาพยนตร์ขนาดสั้น และขนาดยาว ภาพยนตร์สารคดี และภาพยนตร์เรื่อง ดังที่จะนำเอาผลงานชิ้นสำคัญมาบอกเล่า ณ ที่นี้

 

ด้วยเกล้า (2530)
ผู้กำกับ: บัณฑิต ฤทธิ์ถกล
นักแสดง: จรัล มโนเพ็ชร, จินตหรา สุขพัฒน์, สันติสุข พรหมศิริ

ด้วยเกล้า เป็นภาพยนตร์ไทยที่สร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพรบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฉายวันแรกเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2530 เนื่องในโอกาสการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 40 ปี และพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเพลงพระราชนิพนธ์ จำนวน 9 เพลงมาใช้ในเรื่อง ได้แก่ สายฝน, ใกล้รุ่ง, ลมหนาว, ชะตาชีวิต, อาทิตย์อับแสง, ยามเย็น, แสงเดือน, แสงเทียน และ ยิ้มสู้ โดยเพลงพระราชนิพนธ์ในภาพยนตร์เรียบเรียงเสียงประสานโดย พระเจนดุริยางค์, หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช และ ปราจีน ทรงเผ่า

ภาพยนตร์เรื่องนี้กล่าวถึงผู้คนซึ่งใช้ชีวิตตามแนวทางพระราชดำริ โดยเล่าเรื่องของชาวนาจากภาคเหนือ ที่เก็บเมล็ดข้าวพระราชทานได้ไป 1 กำมือเล็กๆ จากพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญในวันพืชมงคล ณ ท้องสนามหลวง ในปีแรกที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานข้าวเปลือกจากแปลงทดลองในสวนจิตรลดา และด้วยความรัก ศรัทธา เขาหว่านข้าวเหล่านั้นลงในผืนดินที่แห้งแล้ง ท่ามกลางเสียงดูหมิ่นจากคนในครอบครัว ธรรมชาติที่โหดร้าย และความไร้น้ำใจของนายทุน แต่เพราะฝนหลวง ทำให้เขายืนหยัดได้ด้วยผลผลิตที่งดงามเต็มท้องทุ่ง

 

คีตราชัน (2539)
คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี

คีตราชัน เป็นภาพยนตร์สารคดีที่คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี จัดทำขึ้นเนื่องในโอกาสการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี โดยจัดฉายรอบปฐมทัศน์วันที่ 20 ธันวาคม 2539 เนื้อหาสะท้อนพระเกียรติคุณด้านดนตรีของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยรวบรวมพระราชประวัติทางด้านดนตรี พระปรีชาสามารถ ความเป็นมาของเพลงพระราชนิพนธ์แต่ละเพลง เกร็ดสาระความรู้เกี่ยวกับเพลงพระราชนิพนธ์ตลอดจนถึงเรื่องที่มีความเกี่ยวพันกับเหตุการณ์ในรัชสมัยมาบันทึกไว้ พร้อมเรื่องราวประกอบดนตรีในบทเพลงพระราชนิพนธ์ อาทิ แสงเทียน ยามเย็น สายฝน ใกล้รุ่ง ชะตาชีวิต อาทิตย์อับแสง และเพลงพระราชนิพนธ์รัก เป็นต้น

ภาพยนตร์เรื่องนี้ถ่ายทำด้วยฟิล์มภาพยนตร์ 35 มม. มีความยาว 70 นาที แบ่งเนื้อหาเป็น 7 ช่วง คือ ช่วงนำเรื่อง ช่วงดนตรีกับพระจอมไท ช่วงดวงใจกับความรัก ช่วง The King of Jazz ช่วงท่วงทำนองจากพระราชหฤทัยสื่อความนัยสู่ปวงชน ช่วงทั่วสากลพระเกียรติลือ และช่วงคีตราชัน โดยถ่ายทำในประเทศและต่างประเทศ 4 ประเทศคือ สหรัฐอเมริกา สวิสเซอร์แลนด์ ออสเตรีย และฝรั่งเศส บันทึกเสียงด้วยระบบเสียงรอบทิศทาง 3 ระบบที่ทันสมัย รายได้ทั้งหมดจากการจัดฉายภาพยนตร์ นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายโดยเสด็จพระราชกุศลตามพระราชอัธยาศัย

 

เพื่อแผ่นดินไทย (2528)
นักแสดง: อภิชาติ หาลำเจียก, สมฤดี นุ่มอำพันธ์, ลินดา ค้าธัญเจริญ

หลังจากที่เพิ่งประสบความสำเร็จจาก วัลลี ภาพยนตร์เรียกน้ำตาของเด็กหญิงยอดกตัญญูที่สร้างขึ้นจากเหตุการณ์จริง อภิชาติ หาลำเจียก และ สมฤดี นุ่มอำพันธ์ ก็กลับมาร่วมงานกันอีกครั้งในภาพยนตร์ดราม่าสะท้อนชีวิตข้าราชการทหารไทย ในยุคสมัยที่ประเทศยังมีความขัดแย้งกับเพื่อนบ้าน และเกิดการปะทะกันตามแนวชายแดนอยู่บ่อยครั้ง ภาพยนตร์เรื่องนี้มีการเชิญภาพพระราชกรณียกิจในอดีตของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมาใส่ไว้ในตอนท้าย เป็นภาพการเสด็จฯ ไปพระราชทานเพลิงศพทหารหาญที่เสียชีวิตจากการปฏิบัติหน้าที่ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งพระราชกรณียกิจที่สร้างขวัญและกำลังใจแก่เหล่าทหาร ในฐานะที่ทรงเป็นจอมทัพไทย

 

ตะลุมพุก มหาวาตภัยล้างแผ่นดิน (2545)
ผู้กำกับ: ปิติ จตุรภัทร์
นักแสดง: ฉัตรชัย เปล่งพานิช, พรหมพร ยูวะเวส, ธันญ์ธนากร, ศศิธร พานิชนก, ม.ร.ว.มงคลชาย ยุคล

ดัดแปลงจากเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้นในปี 2505 บนแหลมตะลุมพุก อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีทั้งความสวยงาม และวิถีชีวิตบริสุทธิ์ พร้อมทั้งอันตรายที่ต้องเผชิญ เมื่อพายุโซนร้อนแฮเรียต ได้โหมกระหน่ำกวาดเอาหมู่บ้านบริเวณปลายแหลมตะลุมพุกหายไปในพริบตา พร้อมกับคร่าชีวิตชาวมุสลิม และชาวไทยพุทธไปเกือบพันคน นับเป็นโศกนาฏกรรมครั้งยิ่งใหญ่ที่ไม่มีวันลืม พื้นที่บริเวณแหลมตะลุมพุกเป็นที่รวมของความหลากหลายทางวัฒนธรรมและศาสนา ที่สามารถอยู่กันได้อย่างกลมกลืน มีทั้งชาวไทยพุทธ ชาวจีนชาวมุสลิม ที่เป็นชนส่วนใหญ่บนพื้นที่นั้น อาชีพหลักคือการทำประมง แต่หลังจากเหตุการณ์มหาวาตภัยครั้งนั้น เหลือแต่ชาวมุสลิมที่ทำนากุ้งเท่านั้น และลดจำนวนลงเป็นอย่างมาก ปัจจุบันถ้าไปยืนที่ปลายแหลม บางครั้งจะได้ยินเสียงลมที่เคลื่อนที่เป็นวงกลมอยู่รอบๆ ตัว

วาตภัยครั้งร้ายแรงที่แหลมตะลุมพุกสร้างความเสียหายเป็นมูลค่ากว่า 377 ล้านบาท และถือเป็นจุดเริ่มต้นของมูลนิธิราชประชานุเคราะห์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานเงินบริจาคให้นำไปบรรเทาทุกข์อย่างทั่วถึง แล้วยังมีเงินเหลืออยู่ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อธิบดีกรมประชาสงเคราะห์จดทะเบียนตั้งมูลนิธิราชประชานุเคราะห์ขึ้น เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2506 โดยได้พระราชทานเงินจำนวน 3 ล้านบาทให้เป็นทุนประเดิม เพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยได้ทันท่วงที

 

เดอะเลตเตอร์ จดหมายรัก (2547)
ผู้กำกับ: ผอูน  จันทรศิริ
นักแสดง: แอน  ทองประสม, อรรถพร ธีมากร

ภาพยนตร์รักเรียกน้ำตาเรื่องนี้ เล่าถึงคู่รัก ต้น กับ ดิว ที่พบกันโดยบังเอิญที่เชียงใหม่ ก่อนที่ดิวจะเดินทางกลับเข้ากรุงเทพฯ เพราะชีวิตของเธออยู่ที่นั่น ระยะเวลาสั้นๆที่ทั้งสองคนได้พบกัน ก่อให้เกิดความประทับใจขึ้นมา แต่หลังจากที่ความรักของคนทั้งสองก่อตัวขึ้น และดำเนินไปได้ระยะหนึ่ง ก็มีเรื่องเศร้าเมื่ออีกฝ่ายหนึ่งทำท่าว่าจะต้องจากไปตลอดกาล

หนุ่มสาวหลายคนต้องเสียน้ำตาให้กับภาพยนตร์เรื่องนี้ เพราะความซาบซึ้งในเรื่องราวความรักของคู่พระนาง ขณะเดียวกัน บรรยากาศแบบเมืองหนาวของเชียงใหม่ก็ช่วยส่งอารมณ์ให้เศร้าเหงายิ่งขึ้นไปอีก โดย ต้น พระเอกของเรื่องนั้นทำงานเป็นนักวิจัยที่โครงการหลวง ดอยอ่างขาง ซึ่งมีฉากย่อยๆ แสดงให้เห็นว่าโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริได้มีส่วนช่วยในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างไร

 

ซาไกยูไนเต็ด (2547)
ผู้กำกับ: สมจริง ศรีสุภาพ
นักแสดง: พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง, สำฤทธิ์ ไมเคิลเซน, คมสัน ศรีธารโต

เรื่องราวของอดีตผู้จัดการทีมฟุตบอลที่มีความคิดแปลกๆ ในการรวมกลุ่มเงาะป่ามาเป็นนักฟุตบอล และพาทีมออกเดินทางมาแข่งขันที่กรุงเทพฯ โดยมีถ้วยรางวัลพระราชทานเป็นเป้าหมาย นักฟุตบอลเงาะป่ากลายเป็นตัวประหลาดและตัวตลก เมื่อได้มาอยู่ในเมืองใหญ่ พวกเขาต้องต่อสู้ทั้งในเกมกีฬา และต่อสู้เพื่อศักดิ์ศรีของชนเผ่าของตน

ภาพยนตร์เรื่องนี้อาจดูเป็นภาพยนตร์เพื่อความบันเทิงและเสียงหัวเราะ แต่สาระที่สอดแทรกเข้ามานั้นก็มิอาจมองข้ามได้เลยทีเดียว เพราะในหมู่บ้านกำลังมีโรคระบาด ซึ่งชาวซาไกหลายคนกำลังล้มป่วยโดยไม่รู้จะหาทางรักษาได้อย่างไร พวกเขาเดินทางเข้ามาในเมืองเพื่อหาทางรักษาโรคร้ายนี้ แต่สิ่งที่ได้กลับไปคือถ้วยรางวัลพระราชทาน ซึ่งเมื่อแสงอาทิตย์ส่องสว่าง ถ้วยนั้นก็จะเปล่งประกายเรืองรอง อันสื่อสัญลักษณ์ว่าเพราะบารมีของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่มีต่อพสกนิกรชาวไทย ทำให้คนในหมู่บ้านได้พบหมอที่จะเข้ามารักษาผู้ป่วยที่ติดไข้ทรพิษ จนสามารถหายได้เป็นปกติ

 

พระมหาชนก (2557)

พระมหาชนก บทพระราชนิพนธ์อันทรงคุณค่าของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตในการเชิญมาจัดทำเป็นภาพยนตร์แอนิเมชั่นโดยสำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ สมาคมผู้ประกอบการแอนิเมชั่น และคอมพิวเตอร์กราฟิกไทยเพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 87 พรรษา วันที่ 5 ธันวาคม 2557 โดยจัดทำเป็นภาพยนตร์แอนิเมชั่น 3 มิติ ฝีมือคนไทย ความยาว 112 นาที ใช้เวลาในการดำเนินการผลิตถึง 4 ปี แบ่งเป็น 3 ตอน เพื่อให้ตรงตามเนื้อหาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระราชนิพนธ์ไว้ ซึ่งทรงมุ่งเน้นทั้งในเรื่องความเพียร การใช้สติปัญญา และการศึกษา เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการดำเนินชีวิต โดยภาพยนตร์แอนิเมชั่นพระมหาชนก ได้ออกฉายให้ประชาชนสามารถเข้าชมโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายในโรงภาพยนตร์ต่างๆ ในเดือนธันวาคม 2557 และจากนั้นยังได้มีการจัดฉายทางสถานีโทรทัศน์อีกด้วย

 

คุณทองแดง The Inspirations (2558)
ผู้ให้เสียงพากย์: จิรายุ ตั้งศรีสุข, ส.ต.ต.ชนาธิป สรงกระสินธ์, พัชรศรี เบญจมาศ   

ด้วยแรงบันดาลใจอันยิ่งใหญ่จากพระราชนิพนธ์ เรื่องทองแดง เรื่องราวของสุนัขทรงเลี้ยงยอดกตัญญูในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สู่ภาพยนตร์แอนิเมชั่นฝีมือคนไทย มุ่งเน้นให้เห็นถึงคุณค่าความดีงามของสิ่งมีชีวิตที่หลายคนอาจมองว่าไร้ค่า แต่กลับมีหัวใจที่สูงส่งจากความซื่อสัตย์ต่อผู้มีพระคุณ เช่นเดียวกับคุณทองแดง สุนัขที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงชุบเลี้ยงจากสุนัขธรรมดาสู่การเป็นสุนัขทรงเลี้ยงที่สง่างามทั้งท่วงท่าและหัวใจที่กล้าหาญประกอบด้วยภาพยนตร์แอนิเมชั่นจำนวน 3 เรื่อง

เรื่องที่ 1 “หมาวัด” (Mid-Road) เล่าเรื่องของ จร สุนัขไทยที่ถูกทิ้งข้างถนน ซึ่งได้รับการชุบเลี้ยงจากความเมตตาของหลวงพ่อ ถึงแม้จรจะเป็นเพียงหมาวัดธรรมดา แต่ก็มีหัวใจหาญกล้า จรตัดสินใจปกป้องหลวงพ่อและทรัพย์สินของวัดด้วยชีวิต โดยการต่อสู้กับกลุ่มคนร้ายเพื่อรักษาพระพุทธรูปสำคัญที่ถือเป็นหัวใจของทุกคน

เรื่องที่ 2 “ทองหล่อ” (Tonglor) เล่าเรื่องของ ทองหล่อ ลูกสุนัขบ้านสวนธรรมดาๆ ที่มีหัวใจไม่ธรรมดาจากการเลือกยึดเอาคุณทองแดงสุนัขทรงเลี้ยงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเป็นต้นแบบของความกล้าหาญ เพื่อดูแลสาวน้อยพิการทางสายตาในฐานะองครักษ์ประจำตัว

เรื่องที่ 3 “คอปเปอร์เพื่อนรัก” (Little Copper) เล่าเรื่องของ คอปเปอร์ สุนัขหุ่นยนต์ที่ถูกชุบชีวิตขึ้นมาจากเศษเหล็ก โดย สนิม สาวน้อยหุ่นยนต์ช่างคิดแต่ไร้เพื่อน การประกอบเศษเหล็กขึ้นมาครั้งนี้ทำให้เธอได้เพื่อนใหม่และเปลี่ยนโลกแสนน่าเบื่อใบเดิมให้มีแต่เสียงหัวเราะ

 

ขุนพันธ์ (2559)
ผู้กำกับ: ก้องเกียรติ โขมศิริ
นักแสดง: อนันดา เอเวอร์ริ่งแฮม, กฤษฎา สุโกศล แคลปป์

ในขณะที่สงครามโลกครั้งที่ 2 กำลังก่อตัวขึ้น ญี่ปุ่นเริ่มแผ่ขยายอำนาจรุกรานทั่วเอเชีย รวมทั้งประเทศไทยที่กำลังเกิดการปฏิวัติทางวัฒนธรรมครั้งใหญ่ เมื่อความเจริญเริ่มรุกล้ำแต่ผู้คนกลับขัดสนยากจน ถูกกดหัวอยู่ภายใต้อาณัติของเหล่าชุมโจรเสือร้ายที่หาได้หวั่นเกรงต่อกฎหมายแต่อย่างใด นั่นเป็นเพราะมีข้าราชการใจคดขายชาติคอยชักใยหนุนหลังเก็บเกี่ยวผลประโยชน์อยู่ ที่จังหวัดชุมพร ร้อยตำรวจโท ขุนพันธ์รักษ์ราชเดช นายร้อยตำรวจหนุ่มฝึกหัดได้อาศัยความสามารถ และวิชาที่บ่มเพาะติดตัวมาเด็ดชีพเสือสายหัวหน้าโจรผาแดง พร้อมลูกสมุนที่อุกอาจฮึกเหิมบุกเข้ามาปิดเมืองล้อมตำรวจได้เป็นผลสำเร็จ ขุนพันธ์เลือกที่จะทำในสิ่งที่ไม่เคยมีผู้พิทักษ์สันติราษฎร์รายใดเคยทำมาก่อน นั่นคือเสนอตัวในภารกิจลับที่เสี่ยงที่สุด อันตรายที่สุด โดยทิ้งชีวิตที่เหลืออยู่เป็นเดิมพันนั่นคือ การออกไล่ล่าเพื่อปิดตำนานของ อัลฮาวียะลู มหาโจรผู้ครองอิทธิพล แผ่ขยายครอบคลุมไปทั่วภาคใต้

ดัดแปลงจากชีวประวัติของข้าราชการตำรวจผู้ไม่เคยยำเกรงต่ออิทธิพลชั่วร้าย ใจความสำคัญของภาพยนตร์มุ่งกล่าวถึงการปฏิบัติตนเป็นข้าราชการที่ดีตามแนวพระราชดำริ ซึ่งขุนพันธ์รักษ์ราชเดชเองก็มีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเป็นแบบอย่าง นอกจากนั้น ภาพยนตร์เรื่องนี้ยังได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เชิญเพลงพระราชนิพนธ์ ความฝันอันสูงสุด มาใส่ไว้ในช่วงท้ายอีกด้วย

ส่วนหนึ่งจากบทความ”ในหลวง”ในหนังไทย: Starpics ฉบับ 871 พฤศจิกายน 2016

Shares
น้องใหม่สุดโหด/ตำแหน่ง กราฟฟิก สนุกกับการวาดภาพ