ไขปริศนา “KAONASHI” คาแรกเตอร์สุดลึกลับจาก Spirited Away !?

490

บทความโดย จ๋าจ๋าย

หากพูดถึงภาพยนตร์แอนิเมชั่นญี่ปุ่นแล้วล่ะก็ สิ่งแรกที่หลายคนนึกถึงเลยก็คงหนีไม่พ้น Spirited Away หรือ “มิติวิญญาณมหัศจรรย์” ภาพยนตร์แอนิเมชั่นสุดฮิตจากประเทศญี่ปุ่นที่เรียกได้ว่าครองใจแฟนๆ มานานหลายปีเลยทีเดียว เราเชื่อว่าเพื่อนๆ หลายคนที่กำลังอ่านบทความนี้ คงต้องเคยรับชมหรือเคยเห็นภาพยนตร์เรื่องนี้ผ่านตากันมาบ้างอย่างแน่นอน ซึ่งความโด่งดังของภาพยนตร์เรื่องนี้ ก็ทำให้ตัวละครภายในเรื่องได้รับความนิยมอย่างมากด้วยเช่นกัน และตัวละครตัวหนึ่งที่เรียกได้ว่าโด่งดังไปทั่วโลกจนถึงปัจจุบันก็คงหนีไม่พ้น “คาโอนาชิ” หรือปีศาจไร้หน้านั่นเองค่ะ

คาโอนาชิ เป็นอีกตัวละครที่แฟนแอนิเมชั่นส่วนใหญ่ให้จำได้ไม่ลืม เนื่องด้วยลักษณะ รูปร่างที่แปลกประหลาดคล้ายเงาลอยไปมา ไม่มีเสียงพูด ไม่สื่อสารอารมณ์ อีกทั้งยังสวมใส่หน้ากากปิดบังใบหน้าของตนเองอีก และเรื่องราวของคาโอนาชิที่ถูกถ่ายทอดผ่านแอนิเมชั่นก็น่าสนใจไม่แพ้กัน ไม่ว่าจะเป็นในแง่ของที่มาที่ไป การกระทำ รวมถึงเป้าหมายของตัวละครที่ทำให้ผู้ชมแอนิเมชั่นต่างสงสัยกันว่า ตัวละครตัวนี้กำลังต้องการอะไรกันแน่ ? และจากความสงสัยเหล่านั้นเอง ผู้เขียนจึงได้รวบรวมเรื่องราวอันลึกซึ้งของตัวละครคาโอนาชิมาให้เพื่อนๆ ได้รู้จักกันในวันนี้ค่ะ

———————————————————-

 

การเดินทางของ Spirited Away

ผลงานจากสตูดิโอจิบลิ (Studio Ghibli) ที่กำกับโดย ฮายาโอะ มิยาซากิ เป็นภาพยนตร์แฟนตาซีที่เต็มไปด้วยจินตนาการ บอกเล่าเรื่องราวของเด็กหญิงคนหนึ่งวัยสิบปี นามว่า ‘จิฮิโระ’ เธอหลงเข้าไปในโลกของภูตพร้อมครอบครัวโดยบังเอิญ บิดามารดากลายร่างเป็นสุกร (หมู) เธอจึงต้องทำงานที่โรงอาบน้ำของแม่มดเพื่อหาทางช่วยครอบครัวและกลับโลกมนุษย์ดังเดิม

Spirited Away (2001) - IMDb

โดย ฮายาโอะ มิยาซากิ ผู้เขียนบทภาพยนตร์เรื่องนี้ ได้กล่าวอ้างอิงถึงลูกสาววัยสิบปีของเพื่อน ซึ่งมาหาเขาที่บ้านทุกฤดูร้อน เธอเป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ตัวละครจิฮิโระ “ช่วงเวลานั้นไม่ค่อยมีหนังสำหรับเด็กหญิงวัยแบบเธอสักเท่าไร ส่วนมังงะสำหรับเด็กผู้หญิง (shōjo manga) ก็เต็มไปด้วยเรื่องรักใคร่หรือเรื่องฉาบฉวย ซึ่งผมคิดว่ามันไม่ใช่สิ่งที่พวกเขาต้องการหรือปลาบปลื้มจนถึงขั้นจดจำไว้ในใจ ผมเลยอยากทำหนังที่มีเด็กแบบพวกเธอเป็นฮีโร่ และต้องสมจริงมากพอจนพวกเธอรู้สึกเชื่อมโยงได้”

“ช่วงเวลานั้นไม่ค่อยมีหนังสำหรับ
เด็กหญิงวัยแบบเธอสักเท่าไร
ส่วนมังงะสำหรับเด็กผู้หญิง
ก็เต็มไปด้วยเรื่องรักใคร่
หรือเรื่องฉาบฉวย”

ภาพยนตร์ Spirited Away เริ่มกระบวนการผลิตใน ค.ศ. 2000 และนำออกฉายในประเทศญี่ปุ่นเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม ค.ศ. 2001 โดยภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับความสำเร็จอย่างดีเยี่ยม สามารถเอาชนะภาพยนตร์อเมริกันอย่าง ไททานิก (Titanic) ซึ่งกินรายได้มากที่สุด ณ เวลานั้น และทำรายได้สูงสุดเป็นประวัติการณ์ โดยสามารถทำรายได้ในประเทศญี่ปุ่น 229.6 ล้านเหรียญสหรัฐ และทำรายได้ทั่วโลกกว่า 347 ล้านเหรียญสหรัฐ นอกจากนี้ Spirited Away ยังเป็นภาพยนตร์อนิเมะเรื่องแรกที่คว้ารางวัลออสการ์ ในสาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยม (Best Animated Feature) ประจำปี 2002 และเป็นแอนิเมชันเรื่องแรกที่คว้ารางวัลโกลเดนแบร์ ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเบอร์ลินอีกด้วย

———————————————————-

 

ทำความรู้จักกับ “คาโอนาชิ”

คาโอนาชิ หรือที่ทุกคนอาจรู้จักกันในชื่อ “ปีศาจไร้หน้า” หรือ “No Face” ตัวละครภูติผู้โดดเดี่ยวจากภาพยนตร์แอนิเมชั่นเรื่อง Spirited Away โดยคาโอนาชิจะมีร่างกายคล้ายเงาสีดำและสวมหน้ากากสีขาวไว้ตลอดเวลา ซึ่งเสน่ห์อันความเรียบง่ายแต่แฝงไว้ด้วยความลึกลับนี้ ทำให้คาโอนาชิมักจะปรากฏในสื่อและสินค้าเมอร์ชานไดซ์ต่างๆ มากมาย อีกทั้งยังมีคนแต่งตัวคอสเพลย์เลียนแบบกันทั่วโลกอีกด้วยค่ะ

https://twitter.com/jace11_1/status/1185606142044463104?s=20

Lovely Anime Spirited Away Unisex PVC Action Figure | Anime Merch & Figures I Anime Shop

เรื่องราวของคาโอนาชิในภาพยนตร์ เริ่มต้นจากตอนที่ “จิฮิโระ” ขณะที่เธอกำลังทำงานอยู่ได้เปิดประตูข้างโรงอาบน้ำทิ้งไว้ คาโอนาชิที่ยืนตากฝนอยู่ด้านนอกร้านจึงเดินเข้ามาข้างในได้ และที่โรงอาบน้ำแห่งนี้ หากต้องการน้ำร้อนพนักงานปีศาจทุกตนจะต้องนำป้ายอย่างหนึ่งติดเชือกแล้วส่งลงไปให้ “ลุงคามาจิ” ซึ่งเป็นปีศาจหกแขน ลุงคามาจิมีหน้าที่คุมเตาต้มน้ำผสมสมุนไพรและส่งขึ้นไปให้ตามป้ายที่ส่งลงมา

ซึ่งป้ายที่จะส่งลงไปให้ลุงคามาจิต้องขอจากเคานเตอร์ แต่ปีศาจอื่นๆ ในโรงอาบน้ำไม่ชอบจิฮิโระเพราะเป็นมนุษย์จึงไม่ยอมให้ป้ายแก่จิฮิโระ แต่เมื่อปีศาจที่เคานเตอร์เผลอ คาโอนาชิจึงแอบนำป้ายไปให้ ซึ่งนั้นทำให้จิฮิโระดีใจมาก หลังจากนั้นปีศาจไร้หน้าจึงเอาป้ายมาให้จิฮิโระอีกเป็นกระบุง และค้นพบว่า “การให้” ทำให้คนอื่นดีใจ 

ต่อมาคาโอนาชิจึงอยากนำสิ่งของไปมอบให้ปีศาจตนอื่นบ้าง เลยใช้ความสามารถในการเสกทองคำขึ้นมา และใช้ทองคำล่อปีศาจกบ และกินปีศาจกบเข้าไป จนมีขางอกออกมาเหมือนกบ และยังนำทองคำไปแจกจ่ายให้กับคนอื่นๆ ภายในร้านอีกมากมาย

แต่มีเพียงจิฮิโระเท่านั้นที่ไม่สนใจทองคำที่คาโอนาชิเสนอให้ ด้วยความเสียใจปนสับสน คาโอนาชิจึงเริ่มอาละวาดกลืนกินผู้คนในโรงอาบน้ำเข้าไป และร่างกายของเขาก็เริ่มขยายใหญ่ขึ้น จนกระทั่งจิฮิโระนำยาสมุนไพรของเทพเจ้าแม่น้ำมอบให้กิน ทำให้คาโอนาชิอาเจียนคนที่เขากลืนเข้าไปออกมาจนหมด และหลังจากนั้นจึงตัดสินใจออกเดินทางติดตามจิฮิโระต่อไป

最も共有された! √] 千と千尋の神隠し 画像集 133119

———————————————————-

 

ไขความลับของตัวละครผ่านมุมมองต่างๆ

จากเรื่องราวของคาโอนาชิ ทำให้ปีศาจตนนี้ดูเป็นตัวละครที่พิลึกที่สุดในเรื่อง Spirited Away เรื่องราวของเขาถูกถ่ายทอดออกมาอย่างลึกซึ้งและแฝงไปด้วยความหมายมากมายที่สะท้อนถึงมุมมองหลากหลายด้าน โดยแต่ละมุมมองก็ขึ้นอยู่กับการตีความของแต่ละคนด้วยค่ะ  

“เรื่องราวของคาโอนาชิ
ถูกถ่ายทอดออกมาอย่างลึกซึ้ง
และแฝงไปด้วยความหมายมากมาย
ที่สะท้อนถึงมุมมองหลากหลายด้าน”

‘หลงทางอยู่ในวังวน’

แต่เดิม คาโอนาชิ เป็นตัวละครที่มาจากไหนไม่มีใครรู้ เรารู้เพียงว่าคาโอนาชิมักอยู่เพียงลำพังบนสะพานด้านหน้าโรงอาบน้ำที่มีผู้คนเดินผ่านไปมาอย่างครึกครื้น ทำให้คาโอนาชิเปรียบเสมือนตัวแทนของความรู้สึกอย่างหนึ่งในสังคมญี่ปุ่น เป็นความรู้สึกของคนจำนวนมาก ดังนั้นจึงไม่มีหน้าเพราะไม่รู้ว่าเป็นของใคร ความรู้สึกนั้นคือความเหงา ความว่างเปล่า เนื่องจากผู้คนในญี่ปุ่นโดยเฉพาะในเมืองใหญ่จะมีชีวิตอยู่ในระบบทุนนิยมที่สุขสบายมาตลอด มีเงินทองทรัพย์สินตั้งมากมาย แต่สุดท้ายกลับไม่แน่ใจว่าตนเองเป็นใคร ? มีเป้าหมายของชีวิตอย่างไร?

“สะท้อนถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่มีแนวโน้ม
ว่าจะหาอัตลักษณ์ตัวเองไม่เจอ
ไม่มีตัวตนหรือจุดยืน”

อีกทั้งยังสะท้อนถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่มีแนวโน้มว่าจะหาอัตลักษณ์ตัวเองไม่เจอ ไม่มีตัวตนหรือจุดยืน แปลกแยก เข้าสังคมไม่ได้ และเหมือนกับว่าการใช้ชีวิตแบบนั้นไปเรื่อยๆ ทำให้ผู้คนในสังคมคิดเหมือนกันโดยไม่มีข้อโต้แย้ง ตอนหลังจิฮิโระถามคาโอนาชิว่า “เธอชื่ออะไร” “เธอมาจากไหน” “พ่อแม่ของเธอเป็นใคร” แต่คาโอนาชิก็ตอบไม่ได้ กลายเป็นว่าทุกคนในสังคมเอาแต่ “ตามๆ กันไป” และ “เหมือนกันไปหมดทุกอย่าง”

รวมทั้งเรื่องของการอยากให้คนอื่นๆ เห็นความสำคัญ อยากมีเพื่อน จึงพยายามทำให้ผู้อื่นพอใจ และทำตามความคิดของผู้อื่นเรื่อยไป อ้างอิงจากการกระทำของคาโอนาชิในการเสกของมีค่า ทองคำ หรืออะไรก็ตามที่ผู้อื่นอยากได้ ซี่งความจริงแล้วสิ่งเหล่านั้นเป็นของปลอมที่ถูกสร้างขึ้นมา ตัวตนของคาโอนาชิจึงอาจเปรียบได้กับคนบางกลุ่มในสังคมที่ไม่มีใครเห็นความสำคัญ จึงพยายามทำตามคำเรียกร้องของคนอื่น ทำให้ผู้อื่นพอใจจะได้เห็นว่าตัวเองมีตัวตน จนทำให้สูญเสียตัวตนไปกับสังคม โดยคาโอนาชิเป็นตัวละครที่ทำให้ผู้ชมฉุกคิดว่าสิ่งไหนคืออัตลักษณ์หรือความสุขที่แท้จริงของเรากันแน่

———-————————————————

 

‘สูญสิ้นจิตวิญญาณ’

เมื่อไม่รู้จักตัวเอง คนจำนวนมากจึงใช้วิธีต่างๆ เพื่อเติมเต็มความว่างเปล่าทางวิญญาณ วิธีการหนึ่งซึ่งมักปรากฏให้เห็นในหมู่เด็กคือการ “เลียนแบบ” เลียนแบบดารา เลียนแบบคนที่ตัวเองนิยม สิ่งเหล่านั้นก็คือการไหลตามกระแส หรือการซึมซับตัวตนของผู้อื่นเข้าไปเรื่อยๆ มันก็เหมือนการกลืนกินคนอื่นเข้าไปไว้ในตัวเรานั่นเอง อย่างเช่น คาโอนาชิที่กินปีศาจกบเข้าไป แล้วมีแขน ขางอกออกมาเหมือนกบ จากเมื่อก่อนเป็นใบ้ได้แต่ครางฮือๆ ก็มีเสียงเหมือนกบและกลายเป็นคนมักมาก เที่ยวเอาทองให้คนโน้นคนนี้เรียกให้มาบำเรอตน กินอาหารมากมายไม่รู้จักอิ่ม ตัวก็โตขึ้นทุกที แต่ก็ยังคงไม่มีหน้าอยู่เหมือนเดิม มันจึงเปรียบได้กับการที่ไม่ว่าเราจะพยายามหาอะไรมาเติมเต็มช่องว่างของเราเท่าไร ยังไงมันก็เติมได้แค่เปลือกนอกไม่สามารถหาตัวตนที่แท้จริงเจอได้อยู่ดีนั่นเองค่ะ

“ไม่ว่าเราจะพยายามหาอะไร
มาเติมเต็มช่องว่างของเราเท่าไร
ยังไงมันก็เติมได้แค่เปลือกนอก
ไม่สามารถหาตัวตนที่แท้จริงเจอได้อยู่ดี”

Spirited Away (2001) - Animation Screencaps | Ghibli scene, Japanese town, Animation

———————————————————-

 

‘กลับสู่…ความธรรมดา’

หลังจากที่จิฮิโระนำยาของเทพแม่น้ำมอบให้คาโอนาชิกิน คาโอนาชิจึงได้กลับสู่ร่างเดิมที่มีแค่เงาใส่หน้ากาก ยาของเทพแม่น้ำจึงอาจหมายถึงธรรมชาติ สุดท้ายแล้ว หากจะแสวงหาตัวตน ก็ต้องทิ้งของฟุ้งเฟ้อจอมปลอม ทิ้งการเลียนแบบกลับไปสู่ธรรมชาติ 

“สุดท้ายแล้ว หากจะแสวงหาตัวตน
ก็ต้องทิ้งของฟุ้งเฟ้อจอมปลอม
ทิ้งการเลียนแบบ”

นอกจากนั้นในตอนท้ายเรื่อง คาโอนาชิที่ได้ออกเดินทางตามจิฮิโระ จนได้มาพบกับป้าเซนิบะ แม่มดฝาแฝดกับป้ายูบะบะ(เจ้าของโรงอาบน้ำ) ที่อาศัยอยู่ในกระท่อมกลางป่า โดยป้าเซนิบะยังเปรียบเสมือนธรรมชาติ

ความเป็นอดีต ความสงบ ซึ่งแตกต่างจากฝาแฝดของเธอโดยสิ้งเชิง และการได้พบกับป้าเซนิบะ คือการกลับไปแสวงหา “ตัวเอง” ที่แท้จริง แสวงหาความเป็นมนุษย์ในสภาพแวดล้อมดั้งเดิม เป็นการ “กลับบ้าน” ดังนั้น ฉากการไปถึงบ้านของป้าเซนิบะจึงดูอบอุ่นปลอดภัย และเพราะเหตุนี้ คาโอนาชิจึงอยู่กับป้าเซนิบะ เพราะคาโอนาชิยังหาตัวตนไม่เจอ ในขณะที่จิฮิโระนั่นรู้ตัวตนชัดเจน และสถานที่ที่เธอควรจะอยู่ก็คือสังคม เธอต้องเติบโตเพื่อจะเข้าไปในสังคมอันวุ่นวายเช่นเดียวกับที่โรงอาบน้ำ ดังนั้นจิฮิโระจึงจากป้าเซนิบะไป

Eternity Wish: Spirited Away: The Working Class

———————————————————-

 

‘คุณค่าของตัวตน…’

การทำงานในเรื่อง Spirited Away มีความหมายเหนือกว่าการทำงานจริงๆ อย่างเช่น จิฮิโระที่ต้องทำงาน ถ้าบอกว่าขอเลิกจะกลับบ้านเมื่อไรก็ต้องถูกสาปให้เป็นสัตว์ หรือตัวคาโอนาชิเอง เมื่อได้อาศัยอยู่กับป้าเซนิบะ คาโอนาชิก็ต้องทำงานเช่นกัน

ภาพยนตร์เรื่องนี้พยายามนำเสนอว่า ถึงแม้คนจำนวนไม่น้อยจะไม่ชอบทำงานและปรารถนาจะร่ำรวยสุขสบาย แต่ที่จริงแล้ว การทำงานก็คือความจริงของชีวิต เพราะในที่สุด วิธีจะอยู่รอดได้ในสังคมก็คือต้องสร้างประโยชน์ให้สังคม และวิธีจะชี้ว่าเรามีตัวตนอยู่ได้ก็คือ ต้องผลิตผลงานที่ตัวเราเองจะภูมิใจออกมา หากไม่ได้ทำงานเสียอีก ทางหนึ่งก็คงเป็นเหมือนสัตว์ที่รอให้คนเลี้ยงและมีชีวิตไปวันๆ หรืออีกทางหนึ่งก็เหมือนคาโอนาชิ ที่มีเงินทองใช้จนเหลือเฟือแต่ไม่รู้สึกถึงค่าของตนเอง กินเท่าไรก็ไม่อิ่ม เปล่าเปลี่ยวไม่มีความสุข

“แม้คนจำนวนไม่น้อยจะไม่ชอบทำงาน
และปรารถนาจะร่ำรวยสุขสบาย
แต่ที่จริงแล้ว
การทำงานก็คือความจริงของชีวิต”

ดังนั้น “การทำงาน” จึงเป็นทางออกที่สำคัญอย่างหนึ่งในเรื่อง Spirited Away มนุษย์ย่อมมีตัวตนอยู่ด้วยผลงานที่กระทำ และเรียนรู้เรื่องต่างๆ ผ่านการทำงาน ควรจะต้องรู้ว่าตนทำอะไรได้และมีคุณค่าอย่างไร

———————————————————-

 

จากเรื่องราวนี้ทำให้คาโอนาชิกลายเป็นตัวละครตัวประกอบตัวหนึ่งที่คนดูจดจำได้มากที่สุดของสตูดิโอจิบลิ ด้วยความที่เรื่องราวของเขาสามารถเป็นอะไรก็ได้ตามแต่เราจะตีความเพื่อเติมเต็มตามความเข้าใจของเราเอง และในอีกมุมหนึ่งก็สามารถเป็นพื้นที่ว่างเปล่าที่เปิดให้คนดูสามารถเชื่อมความรู้สึกเหงาและโดดเดี่ยวของตัวเองเข้ากับตัวละครได้ เพราะคาโอนาชิก็เปรียบเสมือนตัวเราในช่วงเวลาที่รู้สึกโดดเดี่ยวที่หวังว่าจะได้พบที่ของตัวเอง ที่เราสามารถอยู่ได้โดยไม่ต้องฝืนกลืนตัวตนของคนอื่น คาโอนาชิจึงกลายเป็นปีศาจไร้หน้าของคนยุคปัจจุบันที่กำลังเผชิญกับความโดดเดี่ยวไปด้วยกันนั่นเองค่ะ

“คาโอนาชิจึงกลายเป็นปีศาจไร้หน้า
ของคนยุคปัจจุบันที่กำลังเผชิญ
กับความโดดเดี่ยวไปด้วยกัน”

มาถึงตรงนี้แล้ว เชื่อว่าทุกคนคงได้เห็นมุมมองที่แตกต่างออกไปของภาพยนตร์เรื่อง Spirited Away และตัวละครคาโอนาชิอย่างแน่นอน และถึงแม้ว่าภาพยนตร์เรื่องนี้จะถูกฉายมานานแสนนานแล้ว แต่ความสนุกและคุณค่าของภาพยนตร์ก็ยังคงอยู่ให้แฟนๆ คิดถึงอยู่เสมอ เพื่อนๆ ก็คิดเหมือนกันใช่มั้ยคะ? ฮ่าๆๆ

แล้วพบกันใหม่กับบทความเกี่ยวกับศิลปะ การ์ตูน และภาพยนตร์ได้ที่ Plotter ค่ะ


 

อ้างอิง

https://www.bloggang.com/viewblog.php?id=giffi&date=01-01-2005&group=2&gblog=10

https://wikipedia.org/wiki/Spirited_Away

https://thepeople.co/spirited-away-ghibli-hayao-miyazaki-oscar-2002/

https://th.anngle.org/j-entertainment/j-e-anime/kaonashianalysis.html

https://twitter.com/jace11_1?s=20

Shares