Frida Kahlo ชีวิต และ การเมือง ที่ถูกถ่ายทอดผ่านงานศิลป์

73

บทความโดย: Pera

สวัสดีค่าาาาาาา..//ลากยาวที่สุดที่จะลากได้/ ก่อนอื่นเลยต้องขอบคุณชาว Plotter ที่อุตส่าห์กดเข้ามาอ่านบทความ อันนี้กันนะคะ

ส่วนตัวแล้วเนี่ยเราชื่นชอบ ศิลปะแบบลัทธิเหนือจริง หรือ อีกชื่อหนึ่งที่หลายๆ คนอาจจะคุ้นหูกันอย่าง เซอร์เรียลิสม์ (Surealism) โดยเฉพาะทางแถบของ ลาตินอเมริกัน นั้นจะค่อนข้างชอบเป็นพิเศษเลยล่ะ วันนี้เราเลยจะขอปักหมุดไว้ที่ ประเทศเม็กซิโก แล้วพาทุกคนมารู้จักกับศิลปินคนหนึ่งที่เราชื่นชอบผลงานของเขามากกกกกก

ส่วนตัวเราเป็นคนชอบอะไรที่มันมีสีสันฉูดฉาดอย่าง สีแดง สีน้ำเงิน สีเขียว สีส้ม ไปจนถึงการเอาของแปลกๆ เอามายำกันจนมันกลายเป็นความหมายที่ลึกซึ้งที่ศิลปินคนนั้นอยากสื่อสารกับคนดู (ไม่จำเป็นต้องลึกต้องซึ้งขนาดนั้นก็ได้ แต่เป็นผลงานที่เราสามารถแบบ ‘เฮ้ย นายคิดได้ไงวะ’ ซะมากกว่า)

คนๆ หนึ่งที่เราให้ความสนใจมากและทั่วโลกกล่าวขานถึงก็คือ Frida Kahlo(ฟรีด้า คาห์โล) นั่นเอง

เราเชื่อว่า หลายๆ คนคงเคยเห็นหน้าตาของฟรีด้ามาพอสมควรแล้ว แต่สำหรับคนที่ไม่เคยเห็นเราบอกเลยว่า ลักษณะเด่นของฟรีด้าเนี่ยเราเห็นแล้วบางอันก็ขัดใจ๊ขัดใจ ไม่ว่าจะเป็น  คิ้วเส้นเดียวและใหญ่ด้วย แบบว่า ฟรีด้า เขาปล่อยให้คิ้วมันรกจนคิ้วติดกันอะเนอะ เราเลยเรียกว่า คิ้วเส้นเดียว) หรือ สไตล์การแต่งตัวที่มากสีสัน อันนี้ไม่ขัดใจ เราชอบมากกก และสุดท้ายที่เราโคตรๆ ชอบพี่แก คือ ผลงานภาพเหมือน เราเห็นครั้งแรกแล้วแบบ เนี่ยแหละ เนื้อคู่ฉัน ทันทีทันใดเลย

ศิลปินหญิงที่คนทั่วไปยกย่องให้เป็น
หนึ่งในบุคคลตัวอย่างของสตรีนิยม

ก่อนอื่นเราขอเกริ่นก่อนเลยว่า ฟรีด้าเนี่ย เป็นอีกหนึ่งศิลปินหญิงที่คนทั่วไปยกย่องให้เป็น หนึ่งในบุคคลตัวอย่างของสตรีนิยม (Frminism) ด้วยความที่ ฟรีด้าเเป็นคนค่อนข้างเปิดกว้าง ทั้ง รสนิยมการแต่งตัว ช่วงก่อนที่พี่แกยังไม่ได้แต่งงานกับ ดีเอโก้-สามีหุ่นหมี ฟรีด้าแต่งบอย มาก่อนนะเอออ รสนิยมทางเพศ ฟรีด้าเคยมีไปกุ๊กกิ๊กกับ นักแสดงหญิงคนแรกของฮอลลีวู็ด โดโลเรส เดล ริโอ และคนอื่นๆ อีกมากมายทั้งหญิงชาย ถ้าเทียบกับผู้หญิงคนอื่นๆ ในยุคปี 1910 ฟรีด้าคงถูกมองว่า อีนี่ บ้าหรือเปล่า?” ทั้งในสายตาของผู้ชายและผู้หญิงนะ แต่นั่นทำให้ผลงานของฟรีด้าแตกต่างกับผลงานของศิลปินท่านอื่นนันเอง

มาเข้าเรื่องสำหรับบทความนี้กันดีกว่า/ใช่ ฉันควรเข้าเรื่องที่อยากเม้าท์วันนี้ได้แล้วแหละ กราบขออภัย/ หลังจากที่เราทำการค้นหาข้อมูล อ่านแล้วอ่านอีก อ่านซ้ำไปมา จนมาถึงเรื่องหนึ่งที่เราค่อนข้างสนใจในตัวฟรีด้านั่นคือ การเมือง แต่ๆๆๆ ไม่ได้มาวิจารณ์ใครนะจ๊ะ เราแค่จะพามาดู จุดยืนของฟรีด้าต่อการเมืองผ่านผลงาน ของเขากัน ไปรับชมได้เลยจ๊ะ!

ความรักชาติ หรือ ความคลั่งชาติ ?

Self-portrait on the Borderline between Mexico and The United States,1932

ผลงานภาพเหมือนของฟรีด้าชิ้นนี้เนี่ยเราลองมาดูภาพรวมๆ กันก่อน ฟรีด้าเป็นจุดกึ่งกลางระหว่างสองประเทศ คือ ประเทศเม็กซิโก และ ประเทศสหรัฐอเมริกา ทำให้เราเห็นความแตกต่างอย่างสิ้นเชิงของภาพรวมทั้งสองประเทศที่ฟรีด้านำเสนอออกมา ตัวแทนของเม็กซิโก ฟรีด้าเลือกที่จะใช้ ซากอารยธรรมโบราณ รูปปั้นดินเผา และ ดอกไม้พื้นเมืองส่วนตัว แทน ของอเมริกาฟรีด้าเลือกใช้แค่โรงงานอุตสาหกรรม แต่สิ่งที่เราสะดุดตามากเป็นพิเศษ คือ มือซ้ายของฟรีด้าถือธงเม็กซิโก บ้านเกิดของพี่แกอยู่ด้วย

ฟรีด้าเกิดในปี 1907 แต่พี่แกก็เลือกที่จะเปลี่ยนปีเกิดเป็นปี 1910 ซึ่งเป็นปีที่เป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิวัติเม็กซิโกนั่นเองจ้าาา !

แต่จะเธอจะ รักชาติ หรือ คลั่งชาติ เนี่ย อันนี้ให้ ชาว plotter ตัดสินใจกันเองดีกว่า/เปิดกว้างทั้งใจและเปิดกว้างทั้งสองแขน/ หลังจากที่เราคุ้ยๆ ประวัติของฟรีด้าดู พบว่าฟรีด้ารับอิธทิพลจาก การปฏิวัติเม็กซิโกหรือสงครามกลางเมืองเม็กซิโก เข้ามาเต็มๆ (ฟรีด้าเกิดในปี 1907 แต่พี่แกก็เลือกที่จะเปลี่ยนปีเกิดเป็นปี 1910 ซึ่งเป็นปีที่เป็นจุดเริ่มต้นของการปฏิวัติเม็กซิโกนั่นเองจ้าาา !) ซึ่งไอ้การปฏิวัติครั้งนี้เนี่ยเป็น การปลดปล่อยอิสรภาพของชนชั้นแรงาน ที่โดนกดขี่และโดนเอารัดเอาเปรียบภายใต้การปกครองของ ปอร์ฟิลิโอ ดิอัซ ตลอดเวลา 31 ปีที่ผ่านมา

สำหรับเรา ฟรีด้าก็เป็นศิลปินอีกคนหนึ่งที่สะท้อนเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในประเทศบ้านเกิดตัวเอง ออกมาผ่านสื่อหรือความสามารถที่เขามีมากกว่า//เอ๊ะะ เราพูดถึงเม็กซิโกนะ ไม่ใช่ไทย แฮ่/

ฟรีด้า เป็น คอมมิวนิสต์ ?

Self-portrait dedicated to Leon Trotsky, 1937

อุทิศให้ เลออน ทรอตสกี”  ปี1937 รูปภาพเหมือนที่ฟรีด้า ใส่ชุดหรูหรา อลังการ ถือช่อดอกไม้น่ารักๆ เป็นของขวัญโรแมนติกที่ฟรีด้ามอบให้กับเลออน เนื่องใน วันคล้ายวันเกิดของเลออนและวันครบรอบการปฏิวัติ ซึ่งจะเห็นว่าในมือด้านซ้ายมีจดหมายที่ฟรีด้าพูดกับเลออนอยู่ด้วยนะ เนื้อความว่า

“ถึงเลออน ทรอตสกี

ฉันขออุทิศภาพวาดเหมือนของฉันนี้

ให้กับเธอด้วยรักของฉัน

 วันที่ 7 พฤศจิกายน คศ.1937

ฟรีด้า คาห์โล ณ แซนท์ แองเจิล เม็กซิโก”

เอ๊ะ แล้ว นาย เลออน ทรอตสกี เนี่ย คือใครกัน? สั้นๆ ง่ายๆ เลออนเป็น ผู้ก่อตั้งและผู้นำคนแรกของกองทัพแดงจากประเทศรัสเซีย ซึ่งเป็นกลุ่มปฏิวัติอีกกลุ่มจากรัสเซียนี่แหละ ฟรีด้ากับดีเอโก้ ค่อนข้างมีความสนิทชิดเชื้อกับนายเลออน และ ภรรยา-นาตาลี เซโดว่า ถึงขนาดที่ว่า หาบ้านพักให้ทั้งผัวเมียคู่นี้อาศัยในเม็กซิโกเลยทีเดียว (จากที่หาข้อมูลมาเนี่ย ฟรีด้าและสามีหุ่นหมี ทั้งสองคนตัดสินใจเข้าไปอยู่ภายใต้ ลัทธิทรอสกี และ สนับสนุนการปฏิวัติรัสเซียที่มีนายเลออนเป็นผู้นำด้วยนะ)

FACTS: ฟรีด้ากับเลออนเคยแอบคบกันจ้าาาา! ความรักของทั้งสองคนเติบโตมากขึ้นเรื่อยๆ ในเม็กซิโก เพราะ เซโดว่าไม่เข้าใจภาษาอังกฤษ พวกเขาก็เลยแอบกินกันได้สบายๆ เลย//ร้ายนักนะะ ทั้งคู่/

สัญลักษณ์แห่งการกำเนิด และ ความศรัทธา

Frida Kahlo,Moses,1945

ผลงานประติมากรรมฝาผนังของฟรีด้า ฟรีด้าเลือกใช้ สัญลักษณ์เด็กทารก สื่อความหมายของ ต้นกำเนิดชีวิต ทั้งการผ่านร้อนผ่านหนาว พื้นหลังที่มีภาพวาดของดวงอาทิตย์กับเม็ดน้ำฝนที่โปรยลงมาจากท้องฟ้า เปรียบเสมือน การให้กำเนิด มุมบนด้านซ้ายของรูป คือ ชาวแอซแท็ก-ต้นกำเนิดของชาวเม็กซิโก ที่ฟรีด้าจัดวางตำแหน่งบนภาพวาดเปรียบเสมือน เทพเจ้าของอียิปต์เลยก็ว่าได้ ส่วนทางด้านขวาก็มีภาพวาดเหมือนของพระเจ้าในความเชื่อของศาสนาต่างๆ รองลงมาฟรีด้าได้วาดภาพเหมือนของบุคคลสำคัญต่างๆ (ก็อย่างที่เม้าท์ไว้ไงล่ะว่า ฟรีด้าสนับสนุนคอมมิวนิสต์ มีบุคคลหน้าเหมือน อดอลฟ์ ฮิตเลอร์ อยู่ด้วยอะ//เอามือทาบอก /) และลงมาเรื่อยๆ ฟรีด้าแสดงถึง สัญลักษณ์ของมนุษยชนและวิวัฒนาการของสังคม

FACTS: ฟรีด้าเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุนเม็กซิกันคอมมิวนิสต์ตั้งแต่อายุ 20 ปี! ช่วงที่ฟรีด้าศึกษาอยู่ในมหาลัย ซึ่งทำให้ฟรีดด้าเจอกับดีเอโก้ แล้ว ปิ๊งปิ๊งกันนั่นเองงง

เชื่อมั่น อุดมการณ์ เพื่อ อิสรภาพ

Marxism will Give Health to the Sick,1954

/จะว่าไป ภาพวาดนี้เป็นภาพวาดเหมือนที่มีสเน่ห์อีกรูปนึงสำหรับเราเลยก็ว่าได้นะ/ อุดมการณ์ที่ฟรีด้าต้องการยกระดับสังคมของบ้านเกิดนางก็ไม่สั่นคลอนนะจ๊ะ

ฟรีด้า เสียชีวิตวันที่ 13 กค. 1954 เนื่องจากเส้นเลือดอุตตันในปอด แต่เพื่อนสนิทรอบตัวของฟรีด้า แอบคิดว่า เธอน่าจะฆ่าตัวตายมากกว่า เพราะช่วงปีหลังๆ ฟรีด้ารับการผ่าตัดหลายครั้งมาก ทำให้เธอไม่สามารถเดินได้ ต้องทนทุกข์ใช้ชีวิตบนรถเข็นตลอดเวลา จนก่อนวันที่ฟรีด้าจะเสียชีวิต เธอได้เขียนไดอารี่ว่า “ฉันหวังว่าทางออกนั้นจะน่ายินดี ฉันหวังว่าคงไม่ต้องกลับมา” ซึ่งถูกมองว่าเป็นจดหมายลาตายของเธอ บวกกับการที่สามีหุ่นหมีของเธอ-ดิเอโก ก็ไม่ยอมให้มีการผ่าตัดชันสูตรศพด้วย ก็เลยทำให้เป็นที่สงสัยว่าการที่ฟรีด้าฆ่าตัวตายนั้น น่าจะเป็นเรื่องจริงมากกว่าแค่เส้นเลือดอุตตันในปอดค่ะ

 

ฟรีด้าเสียชีวิตลงก่อนที่จะวาดภาพเหมือนนี้สำเร็จ

สำหรับผลงานสุดท้ายนี้ เธอต้องการจะสื่อถึง อุดมการณ์ และ ประโยชน์ของการปฏิวัติ ฟรีด้าได้วาดภาพเหมือนตัวเองยืนอยู่ใน ยูโทเปียโลกแห่งอุดมคติ (เช่น อยากเห็นเศรษฐีทุกคนบริจาคเงินให้คนจนโดยไม่หวังหน้าตาทางสังคมหรือผลตอบแทน บลาๆๆ) ฟรีด้าเชื่อว่า โลกอุดมคตินี้จะทำให้ ความเชื่อมั่นทางการเมืองปลดปล่อยเธอสู่อิสรภาพ /ง่อวว ยิ่งใหญ่มากก แต่มันแปลตรงตัวว่าแบบนี้จริงๆ ไม่ได้โม้นะจ๊ะ ชาว Plotter เห็นด้วย หรือ ไม่เห็นด้วย กับความเชื่อของฟรีด้า ยังไงคอมเม้นต์แสดงความคิดเห็นใต้โพสต์กันได้เลยนะจ๊ะ/

 

 

ภาพวาดเหมือน-Frida and Diego,1931

ภาพซ้าย-ภาพถ่ายของฟรีด้ากับดิเอโก้  ภาพขวา-ภาพวาดเหมือนคู่ที่ฟรีด้าวาดเอง   

Self-Portrait with Stalin

ภาพวาดเหมือนที่ฟรีด้าวาดตัวเธอนั่งข้างรูปถ่าย โจเซฟ สตาลิน-ผู้นำของสหภาพโซเวียตและหัวหน้าพรรคคอมมิวนิสต์แห่งมวลสหภาพ

ภาพถ่ายรวม เรียงจากซ้ายไปขวา : นาตาลี ฟรีด้า เลออน และ ผู้ร่วมอุดมการณ์

ฟรีด้า คาห์โล ตอนกำลังวาดภาพเหมือนสมัยแรกรุ่น

เป็นยังไงกันบ้างคะ ชาว Plotter รู้สึกยังไงกับฟรีด้าและผลงานของเธอ รวมไปถึงมุมมองทางการเมืองที่เธอแสดงผ่านภาพวาดออกมา จริงๆ แล้วยังมีศิลปินอีกมากมายเลยที่เขาต้องการแสดง จุดยืนของเขาผ่านแปรงผู่กัน ถ้ามีโอกาสก็มารอดูบทความหน้าจาก Pera กันต่อว่า เราจะเอาใครมาเม้าท์อีก(หรือมีใครที่อยากให้แนะนำก็บอกกันได้นะ) สำหรับวันนี้ สวัสดีค่ะะะ

แล้วพบกันใหม่กับบทความเกี่ยวกับ การ์ตูน ศิลปะ และภาพยนตร์บนเว็บ Plotter นะจ้ะ//จุ๊บๆ/

อ้างอิง

 

 

 

Shares